Anasayfa / Genel / Sindirim Sistemi ile İlgili İlginç Bilgiler
Sindirim-sistemi
Sindirim-sistemi

Sindirim Sistemi ile İlgili İlginç Bilgiler

Toksik gıdalar
Bitkilerin potansiyel herbivorlara karşı en yaygın korunma mekanizmalarından biri, bunların sindirimini ya da metabolizmasını etkileyen zehirler sentezlemektir. Koalalar (ancak okaliptus yerler) ve ipekböcekleri (sadece dut yaprakları ile beslenirler) şeklinde uzmanlaşmış herbivorları görünce, bitkilerin, herbivorların çoğunu kaçıran güçlü zehirleri olduğuna ve uzman herbivorların da bu savunmayı kıracak karşı stratejiler geliştirdiklerinden güvenilir olabiliriz. Tipik bir örnek, tek predatörü caryedes brosiliensis böceğinin larvası olan, baklagillerden dioclea megacarpa’dır. Bitkinin hilesi, arjininin yapısal analoğu olan bir anormal amino asiti, kanavanini sentezlemektir. Kanavanin, hemen tüm türlerde, uygun aktarma rna’lar yardımıyla arjininin yerine kullanılır. Ama arjinin artı yüklü olduğu şekilde, kanavanin yüksüzdür. Dolaysıcaklıkyla, bu bitki üzerinde beslenen ve kanavanini alan herbivorların sentezlediği enzimlerin çözünürlüğü normal değildir ve bunlar hatalı kıvrılmalar gösterirler. Kısaca, bu enzimlerin bir kısmı inaktive edilirler ve böylece predatörün gelişimi aksar. Hakikaten de bu bitki üzerinde beslenen diğer böcekler hiçbir zaman normal erginleşme gösteremezken, caryedes böceği etkilenmez. Dikkatle incelenince görülmüştür ki, böceğin arjinini trna’ya bağlayan enzimi, kanavanini ayırdedecek halde özelleşmiştir ve kanavanini metabolize edecek ayrı bir enzim sistemi evrimleşmiştir.
Kuşkusuz, baklagilin kendisi de, kendi zehirine karşı aynı savunma sistemine haizdir. Bitkilerde, böyle standart dışı 250 amino asitin varlığı bilinmektedir ve muhtemelen bunların her biri, herbivorlara karşı gösterilen mukavemetten meydana gelen seçilimin bir sonucudur.

Naturel olarak, bitkiler dışkı üretmezler. Bunun nedeni, bitkilerin kökleri yöntemiyle (yahut karnivor bitkilerde olduğu gibi yaprakları yöntemiyle) aktif transport veya ozmozla gövdelerine aldıkları besinlerde efsunk ölçüde seçici olmalarıdır. Bitki, gıdaları sindirmek zorunda olmadığından tek atık ürün gazlar olmaktadır.
Efsunk hacimlerde gıda yiyen hayvanlar için dieti ağızda dengelemek çok daha zor olsa gerek. Seçicilik efsunk ölçüde bağırsaklara kalmaktadır. Burada mikrovilli, nebat kökleri gibi davranarak, müsait hazım ürünlerini almakta, geri kalanın yoluna devam etmesini sağlamaktadırlar.
Tekrar de, besinler absorbe edildikten sonrasında bile, metabolizmada yeni dengesizlikler oluşabilmektedir. Azot fazlalığı özellikle yaygındır ve ayrı atık değerlendirme sistemleri tarafından giderilebilir. Atıklar, hayvanlar için sadece kaçınılmaz olmakla kalmaz, hem de, daha önce görmüş olduğumüz benzer biçimde, sindirim kanalının muntazam çalışması için de gereklidir. Besindeki bu bir miktar sindirilemeyen madde olmasaydı, hazım sisteminde iletim dururdu ve bu da ölümle neticelanırdı.

Yetişkin insanda laktoz sindirimi
Hazım kabiliyetleri, sadece farklı türler içinde değil, muayyen bir tür içinde de çeşitlilik gösterir. Ancak sütte bulunan bir şeker olan laktozun sindirimi, buna çarpıcı bir örnek oluşturur. Memelilerin dişilerinde meme bezleri tarafınca meydana getirilen süt salgısı, yavru beslenmesine yönelik olarak evrimleşmiştir. Yavru memeliler için tek besin kaynağı olan süt, derhal derhal tam bir besindir. Biroldukça türde süt, karbonhidrat (laktoz halinde) yağ ve proteinin yanı sıra, önemli mineraller de içerir. Fakat insan dışındaki erişkin memeliler, sütü bir besin olarak kullanmazlar. Dolayısıyla, hayvan, sütten kesilme yaşını geçtikten sonrasında, laktozu sindiren enzim olan laktazın ifrazlanması ya çok azalır yahut tamamen durur.
Bu durumun birçok insan için de geçerli olduğu daha yeni fark edilmiştir. Dünyanın biroldukca yerinde dört yaşını geçen insanlarda laktaz salgısı çok azdır ya da hiç yoktur. Hakikaten de bugüne kadar incelenen çeşitli insanoğlu arasında ancak avrupa kökenliler ile birkaç kırsal afrika kabilesi çalışanlarının fazla oranda içilen sütteki laktozu sindirmeye yetecek düzeyde laktaz salgıladıkları bulunmuştur. Diğer insanoğlu, çok miktarda süt içtiklerinde hastalanırlar. Bunlarda gaz, kramplar ve ishal doğar. Bunlar, laktozu alınmış süt içtiklerinde yahut yoğurt, peynir gibi laktozu mikroorganizmalarca yıkılmış süt ürünleri yediklerinde bu şekilde problemler görülmez.
Bu rahatsızlıkların bir nedeni, sindirilmemiş laktozun bağırsaktaki normal ozmotik dengeyi bozması ve hücrelerden bağlarırsak lümenine aşırı oranda su girmesidir. öteki bir neden de, laktozun kalın bağırsaktaki bakteriler tarafınca fermente edilmesi sonucu, çok oranda asit ve karbondioksit karışmasıdır. Avrupalılarda ve kırsal afrika kabile personellerinda laktoz hoşgörüı (erişkinlerde devamlı laktaz üretimi sonucunda oluşan), evcil hayvanlardan süt sağılmasının başladığı, kabaca 10,000 yıl önce ortaya çıkmış olmalıdır.
Yan yana yaşayan insanların nasıl olupta büyük değişiklıklar gösterebildikleri, nijerya’nın büyük kabilelerinde gösterilebilir. ülkenin sığırlar için uygun koşullar taşımayan cenup kesiminde yaşayan ibo ve yoruba kabileleri mensupları için süt, sütten kesilme yaşından sonra geleneksel besinin bir parçası olmaktan çıkar ve bunlar laktozu tolere edemezler. Bunun aksine, kuzey nijerya’da yaşayan göçebe fulaniler, binlerce yıldır süt ineği yetiştirirler ve bunlarda laktoz toleransı vardır.
Amerikalı zencilerin çoğu, batı afrika’nın kırsal olmayan kabilelerinden köken almışlardır. Bunlarda laktoza karşı tolerans nispeten azdır; ama tekrar de, aynı bölgedeki afrikalılardaki toleranstan fazladır. Bu nispi tolerans fazlalığı, kısmen, nesiller süresince, mandıracılık yapılan bölgelerde ömürış olmanın sonucunda ortaya çıkan evrimsel değişimden, kısmen de avrupalı genlerin karışmasından kaynaklanmış olabilir.

[Toplam:0    Ortalama:0/5]
Önceki Acve Hurmasının Birbirinden Müthiş Faydaları
Sonraki Pick Hastalığı Nedir? Belirtileri Nelerdir

İlginizi Çekecek Bir İçerik Bulduk

menenjit

Menenjit Nedir? Tedavi Yolları

Son derece tehlikeli olarak malum bu hastalığa “meningokok” adlı mikrop sebep olmaktadır. Hastalığa davetiye çıkartan …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir